تا اینجا با مفهوم دقیق اندازهگیری آشنا شدید و با روند بوجود آمدن مقیاسها آشنا شدید . در ابتدای بحث عرض نمودم که اعتبار هر آزمایشی به نتایج عددی آن بستگی دارد ، حال میخواهیم بدانیم که چطور می توان به اعداد نشان داده شده توسط تجهیزات اندازهگیری اعتماد کنیم و نتایج درست را از آزمایش خود بگیریم و نه این که گمراه شویم.
کالیبراسیون:
کالیبراسیون مجموعهای از عملیات اندازهگیری دقیق است که طی آن، ورودیها و خروجیهای یک وسیله اندازهگیری با یک برسنج (استاندارد) معلوم مقایسه میشود. از طریق تفسیر صحیح نتایج این مقایسه میتوان خطاهای دستگاه اندازهگیری مزبور را شناسایی و برطرف کرد. کالیبراسیون، که اندازهگیری فرآیند واقعی را شبیه سازی میکند، روش اجرایی تنظیم یک وسیله اندازهگیری است که صحت آن در محدوده مشخصات مورد نظر تولید کننده را تضمین می نماید.
در صورتی که تغییراتی در اجزاء و عوامل مرتبط با فرآیند به وجود آید، کالیبراسیون ابزارهای اندازهگیری مربوطه ممکن است ضروری گردد و عملیات کالیبراسیون منظم و برنامه ریزی شده، اغلب برای پیشگیری از بروز مشکلات و مسائل احتمالی، لازم است.
ابزارهای اندازهگیریع وسایلی هستند که یک سیستم اندازهگیری و کنترل را تشکیل می دهند. تنها در صورتیکه کلیه ابزارهای اندازهگیری با توجه به مشخصات مورد نظر دارای صحت کافی باشند، کل این سیستم به طور قابل اطمینانی در چهارچوب این مشخصات عمل خواهد کرد.
حتی دستگاهی که شما اولین مصرف کننده آن هستید بایستی ابتدا کالیبره شود، یعنی بایستی نتایج خروجی دستگاه با یک مرجع قابل اطمینان که خود آن مرجع با مرجع دقیق تری منطبق است مقایسه گردد تا بتوان بر اساس نتایج حاصل از دستگاه مربوطه نتیجه گیری نمود و به نتایج اطمینان داشت. شرایط جوی، شرایط حمل و نقل و محل استفاده دستگاه، همه اینها می توانند در کاهش دقت دستگاه موثر باشند پس حتما بایستی برای داشتن نتایج مطمئن ابتدا دستگاه کالیبره گردد.
اهمیت کالیبراسون مجدد:
زمانی که دستگاه را کالیبره کردید بایستی با توجه به اهمیت دستگاه زمان بندی خاصی را برای کالیبراسیون مجدد در نظر گرفت زیرا، عوامل مختلفی از قبیل پارامترهای فرآیند و مواد و شرایط محیطی به مرور زمان ممکن است بر کالیبراسیون ابزار اندازهگیری، تاثیر بگذارند. بنابراین چنانچه از یک وسیله اندازهگیری برای مدت طولانی استفاده نشود، قبل از استفاده مجدد آن معمولا کالیبراسیون لازم است. به علاوه، اگر چه ابزارهای اندازهگیری، معمولا از طرف کارخانههای سازنده کالیبره میشوند جابجایی و حمل و نقل آنها اغلب باعث از تنظیم خارج شدن ابزارها می گردد و لذا، کالیبراسون مجدد ادوات اندازهگیری جدید ضروری است. ضمنا پس از انجام عملیات تعمیری و اصلاحی بر روی ابزارهای اندازهگیری، باید پیش از استفاده مجدد آنها را دوباره کالیبره نمود. هنگامی که وضعیت نصب ابزارها تغییر می کند نیز بایستی به کالیبراسیون مجدد آنها توجه نمود. معمولا یک وسیله اندازهگیری باید در وضعیتی که قرار است نصب گردد یا مورد استفاده قرار گیرد، کالیبره شود تا این اطمینان حاصل گردد که در سیستم اندازهگیری خود به نحوی مطلوب عمل می کند.
قبل از اینکه به قسمتهای باریک تر کالیبراسیون و اندازه گیری وارد شویم اجازه دهید یک عنوان مهم را تعریف کنم تا در ادامه بتوانیم به طور روشنی پیش روی نماییم.
مترولوژی:
مترولوژی عنوانی است که به علم اندازهگیری محض، اطلاق می گردد. در مورد نقاصد مهندسی این مفهوم به اندازهگیری های طول، زاویه و مقادیری که به صورت خطی یا زاویهای بیان میشوند، محدود میگردد.
پس: اندازهگیری عبارتست از فرآیند مقایسهای که در آن، یک کمیت مجهول یا یک کمیت معلوم یا استاندارد مقایسه میشود. این مقایسه توسط ابزاری که نشان دهنده تفاوتهای بین کمیت مجهول و استاندارد میباشد، صورت میگیرد. کلیه اندازهگیری ها به طور ایدهال باید مستقیما بر حسب استانداردهای اساسی که معرف واحدهای اصلی اندازهگیری میباشند، انجام گردد.
به طور کلی هر اندازهگیری همانطور که پیشتر نیز گفته شد دارای سه مشخصه زیر می باشد، که در قسمتهای بعدی به تفصیل در باره هر کدام بحث خواهم نمود.
ریز نگری یا رزولوشن
صحت یا Accuracy
تکرار پذیری یا Repeatability
... ادامه دارد.
