ریزنگری (Resolution) وسیله اندازه گیری ، یکی از مهمترین ملاحظات در اندازه گیری می باشد و اینگونه تعریف می شود : حداقل تغیر در مقداری که وسیله اندازه گیری می تواند نشان دهد . این بدان معناست که اگر صفحه نمایش یک وسیله اندازه گیری به صورت 10 تایی تقسیم بندی شده و شما می توانید از محل قرار گیری عقربه عدد 15 را بخوانید ، این قرائت شما کاملا اشتباه است و اساسا این دستگاه نمیتواند عدد 15 را تشخیص دهد . از دیگر کاربردهای این تعریف انتخاب دستگاه اندازه گیری مناسب برای مورد مصرف شماست به این صورت که اگر شما دقت خاصی را در نظر داشته باشید و دستگاه شما با دقت کمتر باشد طبیعتا مقادیر شما درست نخواهد بود ولی آیا اگر دستگاه دارای دقت بیشتر باشد آیا مشکلی ایجاد خواهد شد؟
جواب این است بله . دلایل اینها هستند:
اگر لازم باشد که یک بعد از قطعه ای فقط تا 0.15 میلیمتر اندازه گیری شود ، استفاده از وسیله ای با ریز نگری 0.015 میلیمتر مزیتی ندارد . یک دلیل برای آن این است که در اغلب وسایل اندازه گیری رابطه معکوسی بین ریزنگری و دامنه (Range) وجود دارد به این صورت که هر چه ریزنگری بیشتر باشد دامنه محدودتر است .
هر چه ریزنگری بالاتر باشد تاثیر پذیری از عوامل بیرونی بخصوص لرزش ، درجه حرارت و گردوغبار بیشتر خواهد بود . این موضوع ، عمل قرائت اندازه را دشوار ساخته و ممکن است سبب نا رضایتی و ناراحتی اپراتور گردد.
اشکال مهمتر اینکه اپراتور ، اعتماد بیش از اندازه ای نسبت به مقداری که توسط ابزار اندازه گیری ، نشان داده می شود می نماید . به عنوان مثال اگر قطر قطعه ای 2.406 میلیمتر اندازه گیری شده باشد ممکن است رقم آخر بی معنی باشد مگر اینکه شکل هندسی قطعه مناسب بوده و شرایط اندازه گیری ، صحت رقم آخر را توجیه کند . حتی اگر اپراتور بخواهد این قطر را در محدوده مثبت و منفی 0.025 میلیمتر اندازه گیری کند ، این وسواس ممکن است وجود داشته باشد که اندازه قطر قطعه دقیقا برابر 2.406 میلیمتر می باشد .
صحت (Accuracy) به معنی نزدیک بودن به واقعیت می باشد . بیشتر اوقات اصطلاحات تکرار پذیری و صحت با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند . در مورد صحت یک میکرو متر یا یک وسیله اندازه گیری الکترونیکی ، این اصطلاح به میزانی که وسیله اندازه گیری مورد نظر می تواند اندازه واقعی قطعه را بسنجد اطلاق می گردد. برای سادگی مطلب یک بلوک سنجه (gage block) دارای یک طول واقعی مشخص است و وقتی که آن را اندازه گیری می کنیم از این اندازه واقعی اطمینان حاصل می نماییم . اما بنا به دلائلی اندازه این طول واقعی را هیچگاه نمیتوان به طور کاملا دقیق تعیین نمود ، بلکه فقط می توان آنرا با تقریب بیان کرد . اگر عمل اندازه گیری نشان دهد که این بلوک سنجه دارای طولی برابر با 25.00 میلیمتر بوده و معلوم گردد که صحت عمل این اندازه گیری تا مثبت و منفی 0.025 میلیمتر میباشد ، طول واقعی بلوک سنجه بین 25.025 و 24.975 قرار می گیرد .
تکرار پذیری (Repeatability) : اولین نیازمندی هر سیستم اندازه گیری این است که دارای تکرار پذیری کافی باشد . به عنوان مثال اگر طول یک بلوک سنجه چندین بار اندازه گیری شده و نتایج حاصله از این اندازه گیری ها با یکدیگر اختلاف زیادی داشته و در محدوده وسیعی قرار گیرند این نتایج بی معنی بوده و سیستم اندازه گیری مطلوب و مناسب نمی باشد . تکرار پذیری گروهی از اندازه گیری های تکراری عبارتست از میزان یا حدی که این اندازه ها نزدیک به هم قرار می گیرند . این میزان عموما بر حسب اصطلاحات آماری بیان می گردد. بلوک سنجه ای را در نظر بگیرید که طول آن با یک وسیله اندازه گیری مقایسه ای الکترونیکی به دفعات زیادی اندازه گیری می شود . اگر این وسیله اندازه گیری دارای ریزنگری کافی باشد ، در هر بار اندازه گیری تفاوت جزئی را نشان خواهد داد . این اختلاف ، ناشی از عوامل متعددی است . درجه حرارت ممکن است تغییر کند ، ذرات ریز گرد و غبار موجود در محیط ممکن است در برخی اندازه گیری ها بین محل تماس وسیله اندازه گیری و سطح بلوک سنجه قرار گیرد ، فشار تماس ابزار و قطعه ممکن است تغییرات جزئی داشته باشد و ... . این عوامل ، تصادفی بوده و مقادیر حاصل از اندازه گیری ها نیز تصادفی میباشد . اگر مقادیر اندازه گیری شده ، به ترتیب ، دارای سیر صعودی یا نزولی باشند ، سیستم دارای ثبات نبوده و تا زمانی که این تغییرات از بین نروند ، مقادیر خوانده شده قابل قبول نخواهند بود . در شرایط عادی مقادیر اندازه گیری شده از توزیع نرمال تبعیت می کنند .
ادامه دارد ...
